Bố mẹ giục cưới: nói chuyện thế nào cho cả hai bên đỡ mệt

Cuộc nói chuyện này lặp lại ở rất nhiều nhà, gần như cùng một kịch bản.

Mẹ hỏi có ai chưa. Con nói chưa. Mẹ nói con nhà bác Tư vừa cưới. Con nói con biết rồi. Mẹ nói mẹ già rồi mẹ chỉ mong. Con im. Bữa cơm hết trong im lặng, và cả hai đều thấy dở.

Lần sau lại đúng như thế.

Câu giục cưới thường không phải nói về việc cưới

Nếu hỏi thẳng bố mẹ vì sao sốt ruột, câu trả lời đầu tiên hay là "để yên bề gia thất". Hỏi tiếp một tầng nữa thì thường ra một trong ba nỗi sợ:

• Sợ con cô đơn khi mình không còn. Đây là nỗi sợ hay gặp nhất, và ít khi được nói ra nguyên câu. Trong đầu bố mẹ có một hình ảnh rất cụ thể: mười lăm năm nữa, họ mất, và con ngồi một mình trong căn nhà.
• Sợ mất mặt với họ hàng. Nghe thì nhỏ nhặt, nhưng với người sống cả đời trong một mạng lưới họ hàng chặt chẽ, nó là chuyện thật. Mỗi cái giỗ là một lần phải trả lời câu hỏi của người khác.
• Sợ hết thời gian để bế cháu. Nhất là khi ông bà đã có tuổi hoặc đã có bệnh.

Ba nỗi sợ này khác nhau, và cách đáp cũng khác nhau. Nói chung một câu "con chưa muốn cưới" thì không chạm vào cái nào cả.

Chừng nào cuộc nói chuyện còn xoay quanh chữ "cưới", nó sẽ lặp lại mãi. Nó chỉ đổi khi chuyển sang chữ "lo".

Ba cách đáp hay dùng mà không hiệu quả

Cãi lại bằng lý lẽ thời đại. "Bây giờ người ta cưới muộn hết mà mẹ." Câu này đúng về số liệu và vô dụng về tác dụng, vì nỗi lo của mẹ không phải nỗi lo thống kê. Mẹ không lo về người ta, mẹ lo về bạn.

Hứa cho xong. "Sang năm con tính." Mua được hai tháng yên ổn, rồi sang năm cuộc nói chuyện quay lại, nặng hơn, kèm cảm giác bị lừa.

Tránh mặt. Ít về nhà, đổi chủ đề, ngồi vào mâm là cắm mặt ăn. Cách này dập được tiếng ồn mà đẩy nỗi lo lên cao, vì bố mẹ càng ít biết thì càng tưởng tượng.

Một cuộc nói chuyện làm được việc

Không phải giữa mâm cơm có họ hàng. Chọn lúc chỉ có hai người, lúc không ai vội.

Bước một: hỏi cho ra nỗi lo thật. Đừng trả lời câu giục. Hỏi ngược lại, nhẹ thôi:

Mẹ này, con hỏi thật, cái mẹ lo nhất là gì? Là con không có ai, hay là chuyện họ hàng người ta nói?

Câu này hay làm cuộc nói chuyện dừng lại vài giây. Phần lớn bố mẹ chưa từng được hỏi như vậy, và nhiều người trả lời thật.

Bước hai: nhận là mình cũng muốn. Nếu bạn thật sự muốn lập gia đình, nói ra. Rất nhiều cuộc cãi vã trong nhà xảy ra chỉ vì bố mẹ tưởng con không muốn, trong khi con muốn mà không tìm được.

Con cũng muốn có gia đình chứ mẹ. Con chưa gặp được người hợp, chứ không phải con không thiết.

Bước ba: nói ra việc mình đang làm. Đây là bước bị bỏ nhiều nhất và có sức nặng nhất. Bố mẹ sốt ruột phần lớn vì họ không thấy gì đang diễn ra. Cho họ thấy một việc cụ thể — bạn có nhờ bạn bè giới thiệu, bạn có đi gặp người này người kia, bạn có gửi hồ sơ cho một nơi mai mối — thì nỗi lo hạ xuống rõ rệt, kể cả khi chưa có kết quả nào.

Bước bốn: xin một việc cụ thể. Không xin "mẹ đừng giục nữa", vì câu đó khó thực hiện. Xin một việc làm được:

Con nhờ mẹ một việc: lúc có họ hàng, mẹ đừng hỏi con chuyện này trước mặt mọi người. Ở nhà thì hai mẹ con nói gì cũng được.

Khi bố mẹ muốn tự tay giới thiệu

Chuyện này rất hay xảy ra và hay thành xung đột. Bố mẹ nghe ngóng được một đám, sắp xếp cho gặp, và tự ái khi bị từ chối.

Cách đỡ tổn thương cho cả hai bên: đồng ý gặp, giữ quyền không đi tiếp. Một buổi cà phê không tốn của bạn cái gì ngoài một buổi chiều, và nó chứng minh với bố mẹ rằng bạn không cố chấp. Nếu không hợp, bạn có căn cứ cụ thể để nói, thay vì từ chối trước khi biết mặt.

Đổi lại, nói rõ một điều kiện từ đầu:

Con đi gặp, nhưng mẹ đừng hứa hẹn gì với người ta trước. Không hợp thì con nói, và mẹ để con nói.

Nếu bạn là người đang giục

Phần này viết cho các bậc phụ huynh, nếu con cái gửi bài này cho bạn đọc.

Con bạn gần như chắc chắn cũng muốn có gia đình. Chuyện chưa xảy ra hầu hết không phải vì nó kén, mà vì hoàn cảnh sống bây giờ khác thời của bạn: nó đi làm xa, vòng bạn bè hẹp, và số người mới nó gặp mỗi năm ít hơn bạn tưởng rất nhiều.

Có hai việc bạn làm được, và một việc nên thôi.

• Nên thôi: so sánh với con nhà người khác. Câu đó không thúc được ai, nó chỉ làm con bạn thôi kể chuyện với bạn.
• Nên làm: hỏi con nó muốn tìm người thế nào, rồi nghe. Nghe thôi, không bình luận. Rất nhiều người làm cha mẹ chưa từng biết con mình muốn gì ở một người bạn đời.
• Nên làm: nếu quen ai đó phù hợp, giới thiệu — nhưng hỏi ý con trước, và đừng hứa gì với bên kia khi con chưa đồng ý.

Nếu bạn muốn làm giúp con một việc cụ thể thay vì giục, gửi hộ hồ sơ là một cách. Chỉ một điều kiện, mà là điều kiện bắt buộc: hỏi ý con trước. Hồ sơ gửi lén thì đến lúc có người muốn tìm hiểu, con bạn sẽ là người bối rối nhất, và việc đầu tiên nó làm là đóng cửa với bạn.

Cái khó nhất

Cái khó nhất trong chuyện này không phải tìm câu nói hay. Nó là chấp nhận rằng bố mẹ sẽ vẫn còn lo, kể cả sau một cuộc nói chuyện tử tế.

Mục tiêu không phải làm họ hết lo. Mục tiêu là chuyển từ chỗ hai bên tránh nhau sang chỗ hai bên cùng biết chuyện gì đang diễn ra. Nỗi lo được nói ra thì nhẹ hơn nỗi lo phải đoán, cho cả người lo lẫn người bị lo.